Nooit meer zenuwachtig

Presenteren is een belangrijke succesfactor in leidinggeven, verkopen en onderhandelen. Ontwikkelingen in de afgelopen dertig jaar hebben onze visie op deze gebieden ingrijpend veranderd. Dat heeft ook invloed op de wijze waarop wij presenteren. Ik schets in het kort de belangrijkste ontwikkelingen en hun invloed op de eerder genoemde gebieden. Daarna geef ik een nieuwe visie op presenteren die hierbij aansluiten.

Maatschappelijke en culturele ontwikkelingen
Kwaliteiten die vroeger alleen aan vrouwen werden toegeschreven, worden nu ook door mannen ingezet en andersom. Dat betekent dat mannen zich nu niet alleen rationeel, zakelijk en zelfverzekerd presenteren, maar dat ze ook hun intuïtie gebruiken en hun gevoelens mogen tonen. Andersom presenteren vrouwen zich niet alleen begripvol en relatiegericht, maar ook daadkrachtig en doelgericht. Ook grenzen tussen bedrijfsculturen vervagen. De non-profitsector stelt zich zakelijker op en in het bedrijfsleven wordt meer emotie getoond. Door grotere toegankelijkheid en openheid van informatie en communicatie vindt er uitwisseling van denkbeelden plaats. Managers uit verschillende branches ontmoeten elkaar op seminars, in trainingen en op beurzen, en lezen dezelfde vakbladen en boeken. Dat alles heeft invloed op hun organisatiecultuur.

Psychologische ontwikkelingen
De afgelopen dertig jaar is onze kennis op het gebied van psychologie enorm toegenomen. Psychologie is allang niet meer het exclusieve domein van psychotherapeuten en psychiaters. Na de sensitivity-trainingen in de jaren zeventig van de vorige eeuw, waar oudere managers soms nog met zeer gemengde gevoelens op terugkijken, zijn er nieuwe en verfijnde methodieken ontwikkeld, waarmee je inzicht kunt krijgen in de achtergrond van je handelen. In vrijwel elke communicatie- en leiderschapstraining vind je wel iets van deze methodieken terug. Het aanleren van vaardigheden is vaak geen oplossing voor de meeste problemen waarmee je op je werk te maken krijgt. Dat verklaart voor een deel ook de grote belangstelling voor programma’s op het gebied van persoonlijke ontwikkeling en emotionele intelligentie. Ze hebben een persoonlijker en meer psychologische invalshoek dan de vaardigheidstrainingen waarin je nieuwe technieken aanleert. Werkgevers stellen steeds hogere eisen aan hun werknemers. Werknemers stellen steeds hogere eisen aan zichzelf. De behoefte aan opleiding groeit. Managers zijn bereid in hun persoonlijke ontwikkeling te investeren als ze het gevoel hebben dat ze daar in hun werk en privé-leven beter van worden. Bedrijven ondersteunen deze investering, omdat ze weten dat leiderschap ook is gekoppeld aan zelfbewustzijn en zelfvertrouwen en niet aan vaardigheden en vakkennis alleen.

Spirituele ontwikkelingen
In onze sterk op welvaart- en efficiencygerichte samenleving zijn mensen op zoek naar welzijn en zingeving. Er vindt een levendige kruisbestuiving plaats tussen oosterse en westerse culturen. De belangstelling voor boeken, lezingen en cursussen op het gebied van esoterie is groot. We reizen naar verre landen om zelf te kijken en te ervaren hoe mensen in andere culturen denken en leven. Dit contact met andere culturen beïnvloedt ons denken. We krijgen nieuwe perspectieven aangereikt waarmee we onszelf een spiegel voorhouden en die ons laten nadenken over de wijze waarop we met elkaar omgaan en onze samenleving inrichten. Dat heeft invloed op hoe we onszelf willen presenteren.

Voordat ik inga op de veranderingen bij presenteren, bespreek ik kort de invloed van de eerder genoemde geschetste ontwikkelingen op deze drie gebieden. Er is al enorm veel over dit onderwerp gezegd en geschreven. Ik beperk me hier tot enkele essenties.

Leidinggeven
Leiderschap is niet meer autoritair, maar coachend. In plaats van alles zelf te regelen, schept de leidinggevende condities die nodig zijn om medewerkers hun werk goed te laten doen. De moderne leider is zowel taak- als relatiegericht. Hij geeft sturing waar dat nodig is en bevordert zo veel mogelijk de zelfstandigheid en ontwikkeling van de mensen aan wie hij leiding geeft. Zijn medewerkers hechten grote waarde aan zijn sociale en communicatieve vaardigheden. Sleutelwoorden in modern leiderschap zijn zelfbewustzijn, congruentie en openheid.

Verkopen
De verkoper is accountmanager geworden. Hij denkt en handelt niet meer product-, maar relatiegericht. Er is veel meer overleg tussen hem en zijn klanten en de kwaliteit van hun communicatie neemt toe. Er is meer openheid. Relaties hechten grote waarde aan de sociale en communicatieve vaardigheden van de accountmanager. De afhankelijkheidsrelatie maakt plaats voor gelijkwaardigheid en afstemming. Sleutelwoorden in modern accountmanagement zijn zelfbewustzijn, openheid en betrouwbaarheid.

Onderhandelen
Succesvol onderhandelen was vroeger zo veel mogelijk uit de pot voor jezelf mee naar huis zien te nemen. De onderhandelaar haalde uit de onderhandeling wat er voor hemzelf, zijn team of organisatie in zat. Tegenwoordig probeert hij een win-win situatie te creëren. Onderhandelingen zijn geslaagd als aan de belangen van alle betrokken partijen zo veel mogelijk tegemoet is gekomen. Hij realiseert zich dat het opbouwen en instandhouden van goede relaties op de lange termijn veel meer oplevert. De onderhandelingen doen een beroep op zijn sociale en communicatieve vaardigheden. Sleutelwoorden bij modern onderhandelen zijn zelfbewustzijn, respect, vertrouwen en openheid.

We kunnen de ontwikkelingen in leiderschap, verkopen en onderhandelen doortrekken naar presenteren. De traditionele benadering van presenteren kan als volgt worden weergegeven:

Moet u voor uw werk regelmatig onderhandelen en staan daarbij grote belangen op het spel?

Bent u er van overtuigd dat u er meer uit kan halen? Op deze website vindt u tientallen artikelen over onderhandelen. En graag attendeer ik u op onze » unieke training Onderhandelen. Alex van Groningen.

Presentator: Ik vertel mijn ding. Luisteraar: Ik luister en geef commentaar. Presentator: Ik vertel mijn ding nogmaals, leg uit of verdedig mezelf. Luisteraar: Ik luister en geef commentaar. Presentator: Ik vertel mijn ding nogmaals, leg uit of verdedig mezelf. Luisteraar: Ik luister en geef commentaar. Presentator: Ik vertel mijn ding nogmaals, leg uit of verdedig mezelf. Enzovoorts.

De presentator-oude-stijl richt zijn presentatie op het overtuigen van zijn luisteraars. Hij gebruikt daarvoor de monoloog. Eventuele interactie heeft dan vaak niet de kwaliteit van een goed dialoog en beperkt zich meestal tot het beantwoorden van vragen en het herhalen van argumenten. Dat kan leiden tot een discussie die weinig diepgang heeft en die standpunten niet dichter bij elkaar brengt.

De presentator-nieuwe-stijl vraagt actieve betrokkenheid en een hoge kwaliteit van communicatie. Hij voelt er niets voor zijn kennis en betrokkenheid over een onzichtbare muur te gooien en dan maar te wachten wat er terugkomt. Hij is niet uit op gelijk krijgen. Hij heeft respect voor de mening van anderen en zoekt verdieping door het uitwisselen van denkbeelden. Hij vindt het fijn om goedkeuring te krijgen, maar dat is niet zijn primaire doel. Wat hij te melden heeft, is voor hem persoonlijk belangrijk. Hij is bij het onderwerp van zijn presentatie betrokken. Hij is bereid zichzelf open en kwetsbaar te tonen. Hij wil zijn betrokkenheid graag delen met anderen en hoopt hierdoor anderen te inspireren en zelf geïnspireerd te worden. Hij vraagt een pro-actieve houding van zijn luisteraars. Hij nodigt ze uit mee te denken, in plaats van te re-ageren.

Technisch gesproken is er een groot verschil tussen een monoloog en een dialoog. Bij een monoloog praat jij alleen, bij een dialoog praten je luisteraars en jij samen. Op een abstracter niveau bestaat de monoloog eigenlijk niet. Het is onmogelijk om niet in dialoog met je omgeving te zijn. Je wordt voortdurend beïnvloed door wat je ziet, hoort, voelt, ruikt en proeft. Je krijgt constant informatie via kranten, reclame, radio, televisie, gesprekken, cursussen, lezingen, enzovoorts. Je hele leven vindt plaats in een onophoudelijk dialoog tussen jou en de wereld om je heen. Ook je presentatie is een onderdeel van die voortdurende dialoog. Je laat iets van jezelf aan anderen zien. Je presentatie doet altijd iets met je toehoorders. Je motiveert ze of je roept weerstand op. Ze knikken bevestigend of ze gaan tegen je in. Ze zijn belangstellend of vallen in slaap. Er vindt voortdurend interactie plaats tussen jou en je luisteraars, ook al kun jij dat lang niet altijd aan je luisteraars zien. Iedere spreker stimuleert een deel van zijn luisteraars zich verder te verdiepen in zijn onderwerp. Iedere verkoper stimuleert een deel van zijn relaties zich te verdiepen in zijn producten. Iedere leider stimuleert een deel van zijn medewerkers over belangrijke dingen na te denken. Het resultaat van deze dialoog is lang niet altijd zichtbaar. Er is bij een presentatie niet altijd directe feedback. Soms moet je het doen met de wetenschap dat jouw presentatie het denken van anderen beïnvloedt. Een voorwaarde om inspirerend te zijn voor anderen is dat je verbonden bent met het onderwerp van je presentatie. Je presentatie is niet vrijblijvend, want je laat zien wat voor jou belangrijk is. Het Chinese karakter op de omslag van dit boek betekent oprechtheid en bestaat uit twee delen. Het linkerdeel is het teken voor mens. Het rechterdeel staat voor woord. In dit karakter zijn mens en woord met elkaar verbonden. De persoon die met zijn of haar woord verbonden is, is geloofwaardig, eerlijk en toont oprechtheid. Je presentatie is de weerslag van waar jij op een bepaald moment in je leven voor staat. Alleen wanneer je verbonden bent met het onderwerp van je presentatie kun je inspirerend zijn voor anderen. Er is nog een andere voorwaarde om inspirerend te zijn voor anderen. Dat is dat je jezelf ook daadwerkelijk laat zien zoals je bent; open, ongecensureerd, zonder jezelf in te houden of te proberen te voldoen aan verwachtingen van anderen. Een voorwaarde om jezelf te laten zien zoals je bent is dat je weet wie je bent. Je hebt een reëel zelfbeeld nodig. Vervolgens moet je zelfvertrouwen hebben om jezelf te laten zien zoals je bent. Je zelfvertrouwen is mogelijk niet in alle situaties even groot. Daarom is het belangrijk om te onderzoeken in welke situaties je zelfvertrouwen afneemt. Presenteren is daarvoor een uitstekende ingang. De presentaties waarin je gespannen bent, kunnen je waardevolle informatie geven over jezelf. Ze zijn een ingang om je zelfbewustzijn en zelfvertrouwen te vergroten.

Norbert Netten
Ripuls / The Presentation Guide
www.presentationguide.com
[email protected]
T: 033 4550079
Uit: Nooit meer zenuwachtig, een nieuwe benadering van presenteren, Norbert Netten, 2001-11.





Plaats een reactie.

Je email adres is verplicht maar wordt niet getoond.