Achterban

Als vertegenwoordiger ben je niet vrij om te onderhandelen. Dit artikel bespreekt de spanningen tussen het maken van een afspraak en het draagvlak van de achterban.

In een project als hier beschreven is de achterbanproblematiek van groot belang. De eerste taak van een projectgroep is immers, dat de leden elkaar gaan vinden in een visie op de toekomst. De tweede taak is echter het ‘bewerken’ van de achterban, die uiteindelijk in moet stemmen met besluiten en onmisbaar is voor het uitvoeren ervan. De relatie met die achterban bleek voor projectgroepleden niet altijd gemakkelijk te hanteren: men verkeerde immers in een zoekproces, waarvan de uitkomst lange tijd onzeker was. Die ongewisheid werkte door in wat ieder zijn achterban kon melden en wat men met zijn achterban kon doen. Ook hier kan de dynamiek van het projectverloop vanuit een onderhandelingsperspectief worden bekeken, maar ook vanuit het ‘onderhuids’ proces.

Het onderhandelingsprobleem van de vertegenwoordigers begon al met het startprobleem, die elk zijn achterban moest voorleggen: ‘zullen we meedoen?’. Zo’n vraag kwam – door de aard van het proces dat stond te wachten – neer op het verzoek om een wel heel erg ruim mandaat: onmogelijk natuurlijk vanwege de al jaren stevig conflicterende belangen en de gegroeide overlegcultuur van ‘hakken in het zand’. Dus kregen de vertegenwoordigers geen echt mandaat: ze mochten het proberen, maar de achterban hield haar handen vrij…

Aan het einde van de rit lag ieders achterbanprobleem net andersom: de projectgroepleden kwamen met een resultaat naar buiten, maar ze moesten dat verdedigen met gebonden handen: er lag nu immers een ‘pakket’, er waren posities weggegeven en er was nog nauwelijks een weg terug. Schema 2 vat de preoccupaties samen, die het dubbelspel van ‘binnen’ en ‘buiten’ opleverde voor de voorhoedes van belanghebbende partijen.

Schema 2 preoccupaties binnen en buiten

Fase Vragen binnen de projektgroep Preoccupaties naar de achterban
1. Welke issues en randvoorwaarden komen er op tafel? Hoe voorkom ik dat mijn achterban te weinig ruimte geeft?
2. Waar worden we het over eens? Met welk verhaal kom ik straks thuis?
3. Hoe krijg ik ze zover, dat ze dit pakket aanvaarden? Hoe krijg ik ze zover, dat ze dit pakket aanvaarden?

Projectgroepleden hadden veel laveerkunst nodig, durf en (politieke) intuïtie om in dit spanningsveld te kunnen opereren. Het project bleef daarom spannend tot het eind. Vaak werden hete hangijzers vooruitgeschoven. Pas om ‘vijf voor twaalf’ werd duidelijk, dat ook voor de moeilijkste problemen de contouren van bebouwingsgrenzen rond gemeenten, de nieuwe bestemming van ‘Lentevreugd’ een oplossing met eenieders instemming kon worden gevonden. Maar ook buiten de projectgroep speelde meer dan slechts een onderhandelingsproces. De ‘draaggolf’ voor te nemen besluiten was immers ook het vertrouwen dat bij achterbangroeperingen ontstaan was in een nieuwe en gemeenschappelijk gedragen visie op de ontwikkeling van de streek. De boodschap van de projectgroep, dat inderdaad zo’n nieuwe samenhang aan het ontstaan was, werd gaande het proces in steeds bredere kring herkend. Dat kwam deels door de rapportages van projectgroepleden in hun eigen achterban. Belangrijk waren echter vooral de contacten tussen achterbannen, die in de aanloop naar het Pact tot stand werden gebracht. Dat gebeurde onder meer in Corso’s, grootschalige bijeenkomsten die op gezette tijden door de projectgroep werden belegd. Projectgroepleden maakten tijdens die bijeenkomsten duidelijk ten overstaan van eigen achterbannen, maar ook zichtbaar voor de anderen hoe hun standpunten in het project waren gaan ‘schuiven’ en waarom. Ook werden tijdens deze corso’s gesprekken en discussies geëntameerd, waarin tussen achterbangroeperingen eenzelfde dialoog tot stand kon komen als binnen de projectgroep.

Moet u voor uw werk regelmatig onderhandelen en staan daarbij grote belangen op het spel?

Bent u er van overtuigd dat u er meer uit kan halen? Op deze website vindt u tientallen artikelen over onderhandelen. En graag attendeer ik u op onze » unieke training Onderhandelen. Alex van Groningen.

Het effect van deze achterbanbenadering was, dat het Pact van Teylingen na verloop van tijd in de Duin- en Bollenstreek begon te ‘leven’. Dat het Pact er inderdaad moest komen, werd zo voor menigeen een feit, lang voordat – tenslotte – ook de ‘hete hangijzers’ werden opgelost. Deze stemming in de streek was de voornaamste reden dat de noodzakelijke – en soms pijnlijke – besluiten konden worden genomen.

Uit: ‘Omgaan met de onderhandelende overheid’, M.L.M. Hertogh, N.J.H. Huls en A.C.J.M. Wilthagen, Uitgeverij: Amsterdam University Press, ISBN: 90 5356 293 1





Plaats een reactie.

Je email adres is verplicht maar wordt niet getoond.